Seria Książki Lisów - Wydawnictwo Foxes Books

Foxes Books
Przejdź do treści
Seria Książki Lisów
Stary Północny Szlak. Życie, legendy i religia Czarnych Stóp.
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Stary Północny Szlak.
Życie, legendy i religia Czarnych Stóp.   

autor Walter McClintock
tłumaczenie Przemysław Wosiak
Foxes Books 2022, Seria Książki Lisów, cena 56 zł + wysyłka
ISBN 9788395052859, data publikacji: 01 lipca 2022
format 148 x 210, stron 478, 198 starych fotografii dostępna 👉 tu możesz zamówić

Kiedy Walter McClintock po raz pierwszy zapoznał się z Indianami z plemienia Czarnych Stóp pod koniec XIX wieku, zdał sobie sprawę, że ich styl życia jest zagrożony. Miał wrażenie, że bez własnego języka pisanego kultura, religia i wiedza o Czarnych Stopach wkrótce popadnie w zapomnienie.
„Kiedy odkryłem, że mogę odkryć ich tajemnice, postanowiłem, że zrobię co w mojej mocy, aby zachować całą dostępną wiedzę”.
McClintock uzyskał bezprecedensowy dostęp do kultury Czarnych Stóp dzięki temu, że został adoptowany przez wodza Szalonego Wilka, najwyższego kapłana Tańca Słońca i spędził cztery lata mieszkając w Rezerwacie Czarnych Stóp. Stary Północny Szlak, pierwotnie opublikowany w 1910 roku, jest zapisem jego doświadczeń wśród Czarnych Stóp.
„Intrygujące...  mieszanka historii, legend i opisy rytuałów religijnych, wszystkie wplecione w osobistą relację [McClintocka] z jego życia z Czarnymi Stopami. Opowiada o tym, że został wprowadzony do plemienia, uczestniczył w ceremoniach rodzinnych i mieszkał z przybraną rodziną... Innym razem McClintock przyjmuje poważne podejście antropologiczne, opisując zwyczaje społeczne plemienia, w tym wiele ich pieśni, oraz katalogując nazwy, zastosowania i preparaty różnych ziół i roślin leczniczych.
[The Old North Trail] zawiera znacznie więcej osobistych szczegółów na temat codziennego życia Czarnych Stóp, niż można znaleźć w jakichkolwiek innych źródłach z tego okresu”. - Natural History
Waheenee. Opowieść indiańskiej dziewczyny.
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Waheenee. Opowieść indiańskiej dziewczyny.
przekazana przez nią samą Gilbertowi L. Wilsonowi  

autor Gilbert L. Wilson
ilustracje Frederick N. Wilson
tłumaczenie Grzegorz Markowski
Foxes Books 2022, Seria Książki Lisów, cena 30 zł + wysyłka
format 148 x 210, stron 182, ilustracje dostępna 👉 tu możesz zamówić
data publikacji: 12 marca 2022

„Urodziłam się w ziemiance przy ujściu rzeki Knife, na terenie  dzisiejszej Dakoty Północnej, trzy lata po zimie ospy”. Tak zaczyna się  historia Waheenee, Indianki z plemienia Hidatsów, urodzonej w 1839 roku  pośród przetrzebionego plemienia.
W 1906 roku Gilbert L.  Wilson po raz pierwszy odwiedził indiański rezerwat Fort Berthold i  rozpoczął badania nad  plemieniem Hidatsów. Powrócił w 1908 roku,  sponsorowany przez Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej, i przez  każde lato następnych dziesięciu lat pracował wśród Hidatsów, robiąc  notatki ze wszystkiego, co widział. Jednym z jego głównych informatorów  była Waheenee-wea, czyli Kobieta Bizoni Ptak, która opowiedziała mu tę  historię swojego życia.
Sztuka dekoracyjna Sjuksów.
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Sztuka dekoracyjna Sjuksów.

autor Clark Wissler
tłumaczenie Wiesław K. Niedźwiadek
Biuletyn Amerkańskiego Muzeum Historii Naturalnej
TOM XVIII, część III, 1904
Foxes Books 2021, Seria Książki Lisów, cena 20 zł + wysyłka     
data publikacji: 24 grudnia 2021
format 148 x 210, stron 67, dostępna 👉 tu możesz zamówić

Clark  David Wissler ( 1870-1947 ), amerykański antropolog , etnolog i  archeolog. Wissler prowadził swoje badania terenowe od 1902 do 1905  roku u Sjuksów, Gros Ventre i Czarnych Stóp. Badania terenowe Wisslera  dostarczyły wyczerpujących etnografii każdej z kultur rdzennych  Amerykanów, zwłaszcza Czarnych Stóp. Będąc kuratorem, Wissler finansował etnologiczne i archeologiczne badania terenowe na Północnych  Równinach i Południowym Zachodzie. Wissler również zachęcał do  antropologii fizycznej, budował kolekcje o światowym zasięgu, planował  wystawy i nadzorował publikację około trzydziestu ośmiu tomów  Anthropological Papers of the American Museum of Natural History.
Poniższy artykuł jest krótkim opisem sztuki dekoracyjnej Sjuksów, opartym na danych uzyskanych przez autora podczas ekspedycji muzealnej latem 1902 roku, będącej częścią ogólnych badań nad rdzenną sztuką amerykańską. Podstawowym celem tej ekspedycji było zabezpieczenie do badań porównawczych kolekcji typowych wzorów dekoracyjnych, wraz z informacją o pomysłach i motywach związanych z ich wykonaniem.
Dwa Legginy. Narodziny wojownika Wron.
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Dwa Legginy.
Narodziny wojownika Wron.

autor Peter Nabokov
tłumaczenie Aleksander Sudak
Foxes Books 2021, Seria Książki Lisów
ISBN 9788395052842, data publikacji: 14 listopada 2021
format 148 x 210, stron 321

Fragmenty wstępu Johna Ewersa: Dwa Legginy przede wszystkim był wojownikiem Wron. Opowieść jego w równym stopniu mówi o jego wyczynach co o plemiennych wartościach, motywujących go do działania. Od dzieciństwa podziwiał wielkich wojowników plemienia. Żądza sławy sprawiła, że przez ponad dwadzieścia lat narażał życie na wyprawach wojennych, starając się sprostać niepisanemu nakazowi, by mężczyzna naśladował plemiennych bohaterów lub przewyższał ich czynami. Dwa Legginy czynił to z takim zapamiętaniem, że nie zrażały go częste niepowodzenia i skromne sukcesy. Był jednym z ostatnich Wron, którzy zeszli z wojennej ścieżki. Znamienną jest rzeczą, iż opowieść swą kończy ostatnią wojenną przygodą. Dla niego dawne życie Wron skończyło się nie wtedy, kiedy wybito bizony, ale wtedy, gdy nastał kres wojnom międzyplemiennym.
W opowieści Dwóch Legginów nieustannie przewija się motyw poszukiwania przezeń religijnej mocy. Zapoznaje to nas z wierzeniami plemienia i z jego osobistą niezachwianą wiarą w moc nadprzyrodzonych istot. Ta wiara niosła Wronom nadzieję i pozwalała uczynić znośnym ich niełatwe życie. Nieustanne wysiłki Dwóch Legginów mające na celu uzyskanie nadprzyrodzonej mocy poprzez własne poszukiwania wizji oraz otrzymanie jej od starszych i odnoszących większe sukcesy mężczyzn, odzwierciedlają zarówno religijny ideał Wron, jak i kulturowo akceptowany wybór.
Niemniej barwne wspomnienia Dwóch Legginów przepadły by nam bezpowrotnie, gdyby William Wildschut nie uznał, iż przekazane mu doświadczenia starego Wrony są źródłem do zrozumienia życia jego narodu i dlatego warto zachować je dla potomności. Peter Nabokov nie tylko wydał rękopis Wildschuta, ale też zaopatrzył go w szereg przypisów, które przygody Dwóch Legginów wiążą z dziejami całego plemienia Wron. Tym samym Dwa Legginy, William Wildschut i Peter Nabokov swą wiedzą i talentem obdarzyli nas książką, którą zafascynuje się i zrozumie każdy czytelnik. Jednocześnie posłuży ona wszystkim miłośnikom biografii, historii i etnologii.
Koń i pies w kulturze Indian Hidatsa
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Koń i pies w kulturze Indian Hidatsa.

autor Gilbert L. Wilson
tłumaczenie Aleksander Sudak
Foxes Books 2021, Seria Książki Lisów
ISBN 9788395052835, data publikacji 13.03.2021
format 148 x 210, stron 244

Fragmenty wstępu Clarka Wisslera.
Gilbert L. Wilson spędzał każdego roku od miesiąca do dwóch pośród Indian Hidatsa, zbierając wiadomości o ich kulturze. Treść tej rozprawy zawiera wyłącznie materiały związane z rolą psa i konia w kulturze plemienia. Za swą metodę przyjął jak najmniejsze kontrolowanie opowiadających, pozwalając im po prostu na zwierzanie się z przeżytych przez nich doświadczeń. W ten sposób uchwycił szczegółowo przekrój kultury Hidatsów. Niektóre z uzyskanych informacji cechuje idealna wprost dokładność. Należy zwrócić na to uwagę, w przeciwnym bowiem razie można by taki porządek rzeczy uznać za nieco mylący. Jeśli interesują kogoś tylko określone tematy jak psie travois czy bycze łodzie, wówczas spis treści oraz indeks na końcu książki doprowadzą go do nich.
Praca ta ma zatem na celu przedstawienie wszystkiego, co opowiadający mieli do powiedzenia na temat miejsca konia i psa w kulturze ich plemienia. Nie jest to jakaś rozprawa, ale opis wielu faz kulturowych ściśle związanych z używaniem tych zwierząt i opieką nad nimi. Tym samym siłą rzeczy wiele miejsca trzeba było poświęcić sposobom obozowania, utrzymywania porządku podczas wędrówki czy oswajania koni i psów.
Znaczenie tej pracy polega przede wszystkim na tym, że ponad to, co sobą wnosi, rzuca nowe światło na procesy kulturowe. Pies przybył do Hidatsów w czasach prehistorycznych wraz z bogatym kompleksem kulturowym. Później, wraz z przybyciem białych, plemieniu dostał się koń. Mamy możliwość omówić oba te kulturowe kompleksy szczegółowo i dzięki temu określić jak dalece koń wpasował się w starą kulturę psa i co z kolei przyniósł ze sobą ze Starego Świata. Kiedy powstanie takie dzieło i dokona się ponownego przeglądu danych pozyskanych od innych indiańskich plemion, poznamy wówczas historię jednego kompleksu kulturowego. W tym to celu autor przekazuje nam te opowieści.
Bycie Dakotą
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Bycie Dakotą. Opowieści i tradycje Sisseton i Wahpeton.
autorzy Amos E. Oneroad i Alanson B. Skinner
tłumaczenie Dariusz Pohl
Foxes Books 2020, Seria Książki Lisów
ISBN 9788395052828, data publikacji: 13.12.2020
format 148 x 210, stron 241, fotografie
Na początku XX wieku kilku członków dakockiej społeczności Sisseton-Wahpeton w północno-wschodniej Dakocie Południowej, żyjąc w białym świecie, po cichu pracowało nad zachowaniem zwyczajów i historii swoich przodków w obliczu tłumienia ich przez rząd federalny i sprzeciwu zorganizowanej religii.
Amos E. Oneroad, syn jednej z tych rodzin, został wykształcony w tradycyjny sposób, a następnie wysłany na wschód, aby uzyskać wykształcenie wyższe, ostatecznie zostając pastorem prezbiteriańskim. Przez większość swojego życia poruszał się w dwóch światach. Na szczęście przypadkiem spotkał w Nowym Jorku Alansona B. Skinnera, studenta antropologii i pokrewną duszę.
Dwaj mężczyźni stworzyli więź zarówno osobistą, jak i zawodową, współpracując przy badaniach antropologicznych w różnych częściach Stanów Zjednoczonych. Projekt najbliższy sercu Oneroada polegał na zebraniu i utrwaleniu historii i tradycji Sisseton i Wahpeton. Oneroad spisał historie i przekazał je Skinnerowi.
Mężczyźni zamierzali dopracować powstały rękopis i opublikować go, ale przedwczesna śmierć Skinnera w 1925 r. pokrzyżowała ich plany.
Oneroad i Skinner zgromadzili opisy codziennego życia, w tym organizacji plemiennej, ceremonii, które oznaczały przejście jednostki od narodzin do śmierci, oraz kultury materialnej. Niektóre z ludowych opowieści dotyczą wyczynów Iktomi, oszusta, a inne opowiadają o przygodach takich postaci, jak Dziecko Miłości, Syn Gwiazdy czy Tajemniczy Żółw.
Laura L. Anderson, która uczy antropologii na Uniwersytecie w Oklahomie, znalazła zaniedbany manuskrypt wśród artykułów Skinnera w bibliotece w Kalifornii i zredagowała go do publikacji. Książce „Bycie Dakotą” udało się spełnić pierwotne zamiary jej autorów, przekazując te dawne historie i tradycje dzieciom i wnukom, i zachowując wierność głosowi Amosa Oneroada.
Moje życie wśród Czarnych Stóp
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Moje życie wśród Czarnych Stóp.
autor James Willard Schultz, tłumaczenie Dariusz Pohl
Foxes Books 2019, Seria Książki Lisów
format 148 x 210, stron 368
data publikacji: 21.07.2019

Fascynujące wspomnienia z pierwszej ręki o życiu młodego białego człowieka pośród Piegan z konfederacji Czarnych Stóp na terytorium Montany. Zawiera szczegółowe opisy ceremonii religijnych i zwyczajów, wychowywania dzieci, przygotowywania żywności, garbowania skór bizonich, wypraw wojennych i wielu innych dziedzin życia. Bardzo interesujące dla etnologów i studentów historii rdzennych Amerykanów.
Z ciekawości i w poszukiwaniu przygód Schultz udał się na zachód i został traperem i handlarzem. Zainspirowały go dzienniki Lewisa i Clarka oraz "Oregon Trail" George'a Catlina,ale znalazł zupełnie inne źródło inspiracji, kiedy spotkał Czarne Stopy. Szybko odnalazł się w ich stylu życia, biorąc za żonę kobietę z Czarnych Stóp i jeżdżąc razem z mężczyznami na polowania na bizony i wojny z sąsiednimi plemionami.
Dobre i złe moce. Opowieści Kiowów.
autor Wilbur Sturtevant Nye,  tłumaczenie Aleksander Sudak
Foxes Books 2018,  Seria Książki Lisów
ISBN 9788395052811, data publikacji: 13.07.2018
format 148 x 210, stron 268

Jako jedno z wielkich plemion Południowych Równin, Kiowa byli buntowniczo nastawieni wobec białych intruzów na swoim terytorium i zabili ich więcej podczas siedemdziesięciu pięciu lat najazdów niż jakiekolwiek inne plemię. W "Dobrych i złych mocach", Wilbur Sturtevant Nye zbiera czterdzieści cztery historie obejmujące historię Kiowów w latach 1700-1940. Wszystkie zebrane z wywiadów z Kiowami (którzy faktycznie brali udział w opisanych wydarzeniach lub usłyszeli je w opowieściach starszych) oraz z notatek kapitana Hugh L. Scotta w Fort Sill. Mówią one o organizacji plemiennej, przebiegu wypraw wojennych, sprawach życia i śmierci, odważnych czynach wodzów wojennych, o ludziach mocy, znachorach i dawnej religii i problemy przystosowania się do obcej kultury
Tytuł, który Nye obrał dla swej książki (Good and Bad Medicine), wart jest komentarza. "Medicine" (czar, amulet, moc, lek) jest słowem często utożsamianym z indiańską kulturą i historią. Nie-Indianie często ograniczają jego znaczenie do leczenia albo do "medicine mana", religijnego przywódcy, szamana, czarownika, czy człowieka posiadającego moc. Z czterdziestu czterech opowieści zawartych w książce szybko się jednak dowiemy, że "medicine" jest czymś świętszym dla Kiowów.

Porwana przez Indian.
kliknij w button poniżej i zapoznaj się ze spisem treści
Porwana przez Indian.
autor James E. Seaver, tłumaczenie Aleksander Sudak
Foxes Books 2018 i 2022, Seria Książki Lisów, cena 25 zł + wysyłka
format 148 x 210, stron 144, dostępna 👉 tu możesz zamówić
data publikacji: 13.07.2018 - wznowienie 12.03.2022

Historia Mary Jemison to historia dziewczyny porwanej przez Indian, dziewczyny, która straciła swą rodzinę, ale zyskała nową wśród Seneków, historia białej kobiety, która wybrała życie Indianki. Jest to również historia kobiety, której przyszło przeżyć niepokoje, jakich doznały trzy pokolenia Amerykanów, doświadczając zmian i bólu w roli osoby ocalałej, przystosowanej do nowych warunków oraz wnikliwego obserwatora.
Nie zachowały się żadne notatki pisane przez Seavera, nie zapoznał nas również z technikami przeprowadzanego wywiadu. O co pytał, co pominął, w jakim porządku postanowiła opowiedzieć o swych przeżyciach, które słowa są jej, a które jego, jak się odnosiła do człowieka ze świata, który zostawiła za sobą, a któremu opowiadała swą historię – o tych rzeczach nie będziemy wiedzieli nic pewnego. Wiemy natomiast, że Seaver dorzucił swoje trzy grosze do całej opowieści oraz zaopatrzył ją w obszerny dodatek informujący o życiu Irokezów i Seneków oraz o Rewolucji Amerykańskiej na zachodnich obszarach stanu Nowy Jork.
W roku 1824, rok po ich spotkaniu, książka Seavera, zatytułowana „Opowieść o Życiu Pani Mary Jemison, Wziętej Przez Indian do Niewoli w 1755 Roku, Kiedy Miała Tylko Dwanaście Lat i Pozostała Wśród Nich do Chwili Obecnej” została wydana w Canandaigua, miasteczku w nowojorskim regionie Palczastych Jezior (Finger Lakes). W ciągu następnych 105 lat doczekała się dwudziestu siedmiu publikacji i dwudziestu trzech wydań, liczących od 32 do 483 stron. Wydawane najpierw jako ciekawostka lokalnej historii, znane mieszkańcom zachodniego i środkowego Nowego Jorku książki i broszury szybko zawędrowały z wiosek Nowego Jorku do Londynu, gdzie wydano je trzy razy. Po wydaniu opowieści Seavera przez lokalnych wydawców w Batavii, Auburn, Westfield, Rochester i Buffalo, powędrowała na południe do miasta Nowy Jork, gdzie na krótko przed wybuchem Wojny Domowej doczekała się trzech wydań. Pod koniec dziewiętnastego wieku znowu przeniosła się za Atlantyk, gdzie trzykrotnie wydało ją londyńskie wydawnictwo G. P. Putnam’s Sons. Tym sposobem wydarzenia znad odległej granicy opowiedziane Seaverowi stały się opowieścią znaną w niejednym kraju.
Opowieść zyskała sobie nie tylko szeroki krąg czytelników, ale zwróciła też na siebie uwagę historyków i etnografów. Ludzi interesu, prawników, antropologów i historyków kultury zafascynowała i opowieść i „Biała Kobieta z Genesee.” Jedni postrzegali jej historię jako etnograficzny zapis życia Irokezów i Seneków. Dla innych była prawdziwą odmianą „Ostatniego Mohikanina,” świadczącą o harcie ducha pionierów i „końca” indiańskiego życia. W ciągu pierwszych sześćdziesięciu lat dwudziestego wieku różne opracowania opowieści stały się powszechnie czytanymi książkami dla dzieci. Do Jemison odwoływali się najstarsi historycy naszego kraju, a ich następcy i antropologowie ciągle cytują jej wypowiedzi w swych studiach nad życiem Indian i pierwszych kolonistów.
Historia Mary Jemison została po części opowiedziana Seaverowi, a po części wydana przez niego jako życiorys pewnej kobiety. Przenosi nas ona od dzieciństwa Mary w Pensylwanii i nad Ohio do jej małżeństwa i macierzyństwa, wdowieństwa, powtórnego zamążpójścia i utraty drugiego męża, zapoznaje z jej rolą babki i starej kobiety. Zapoznaje z jej porwaniem, przystaniem do nowej społeczności, pracą dla niej, macierzyńskimi doświadczeniami i refleksjami, jakie snuje patrząc wstecz na swoje życie. W treści swojej i wszystkich tych kontekstach dzieło jej jest tym, co Joyce Antler nazywa tokiem kobiecego życia. Jako takie zalicza się do zespołu biografii, autobiografii i beletrystyki szeroko czytanych w dziewiętnastowiecznej Ameryce.
Podbój Apaczerii.

autor Dan L. Thrapp, tłumaczenie Aleksander Sudak
Foxes Books 2018, Seria Książki Lisów
ISBN 788395052804, data publikacji: 13.07.2018
format 148 x 210, stron 364, mapy

Apacheria biegła od Kolorado do Rio Grande i dalej, od wielkich kanionów na północy przez tysiąc mil w głąb Meksyku. Tutaj, gdzie wędrowały nieuchwytne jak zjawy, bandy Apaczów, życie było równie surowe, okrutne i bezlitosne jak sam kraj. Podbój Apacherii to epos heroizmu, zmieszany z szykanami, nieporozumieniami i tragedią po obu stronach.

Relacja autora dotycząca tego ważnego fragmentu historii Ameryki Zachodniej obejmuje wojnę z Indianami Walapai, relację naocznego świadka o śmierci dzielnego porucznika Howarda B. Cushinga, słynną masakrę w obozie Granta, ofensywę generała Crooka w Apacherii i jego kłopoty z generałem Milesem, oraz potężnymi przywódcami Apaczów, takimi jak Cochis, Delshay, Big Rump, Chunz, Chan-deisi, Victorio czy Geronimo.
Copyright © by Wydawnictwo Foxes Books 2021
Wróć do spisu treści